چون من دارم لیسانس پژوهشگری می گیرم دوست دارم کمکم کنید . راستی داریم به روز و هفته معلم نزدیک می شیم جا داره از زحمات معلمان زحمتکش تشکر کنم . مخصوصا از زحمات معلم های خودم از ابتدایی تا دانشگاه (اساتید) تشکر کنم : خانم نادری -خانم بزازان-اوغازیان و...تا جناب استاد محمدپور .
مدرسه ابتدایی حسن زاده روستای خانلق -راهنمایی غیرانتفاعی ارشاد -دبیرستان باغبان ۱و۲-پیش دانشگاهی شاهد و دانشگاه پیام نور .
حالا درباره جامعه شناسی شهری مطلب می زارم :
تاریخ پیدایش شهر
نگاه اجمالی
اگر با این سوال شروع کنیم که شهر چیست؟ بدون شک باید به تاریخ پیدایش شهر نیز توجه کنیم، زیرا 
تعریف شهر بدون توجه به این که شهر در چه زمان و مکانی پدید آمده است میسر نخواهد بود. موجب جالب توجه این است که شهرها نسبت به تاریخ زندگی بشر عمر کوتاهی درند. اولین شهرهای جهان در5500 سال پیش پدید آمد. این دور زمانی شامل تمام تاریخ نوشته شوده بشر میشود، چون ثبت وقایع با پیدایش شهر
توام بوده است. اما در عین حال نسبت به عمر بشر در کره زمین که چیزی در حدود نیم میلیون سال و تاریخ پیدایش هموسپینس (Homosapiens) که حدود 40000 سال است، دورهای نسبتا کوتاه میباشد. در هر حال برای یافتن منشا پیدایش شهر ناچار هستیم که به تاریخ آثار باستانی رجوع کنیم. ابزار باقی مانده و ابنیه تاریخی تا حدودی کمک میکنند. باد کوشش کنیم تا در این آثار تصویری از فرهنگ انسانهای اولیه و تصویر آنها زمان و مکان پیدا کنیم.
تاریخچه پیدایش زمین
اولین شهرهای جهان برمبنای نظر کوردن چیلد در بین النهرین حدود 300سال قبل از میلاد مسیح پدید آمدند و شهرهایی را بوجود آوردند که بین 12000 تا 24000 نفر سکنه داشتند. بعضی ازجامعه شناسان شهر مانند راسیزمن اظهار میدارند که علت پدید آمدن شهر را نمیدانند و بعضی دیگر معتقدند که پیدایش شهر بخشی از تکامل اجتماعی بوده است پس از این که انسان از مرحله اقتصاد معیشتی عبور میکند و کنترل محیط را بیشتر در اختیار میگیرد برای ساختن شهر آمادگی پیدا میکنند، یعنی توانایی ساختن محیط اجتماعی پیچیدهتری را به دست میآورد.
در هر صورت برای پیدایش شهر انسان باید از مرحله ابتدایی تنازع بقا عبور کند و وابستگی انسان به طبیعت بطور نسبتی کمتر شده ، وابستگی اجتماعی او بیشتر میشود.
همان طور که قبلا ذکر شد اولین شهرهای جهان حدود 3500 قبل از میلاد مسیح در بین النهرین در درههای حاصلخیز دجله و فرات بوجود میآیند. شهرهایی مانند کیش ، «اور» ، «لاگاش» ، «بابل» ، آشور ، سومر و نینوا. آنگاه در مصر باستان حدود 3100 سال قبل از میلاد مسیح شهرهایی مانند «تبس» و «ممفیس» در کنار رودخانه نیل شکل میگیرند و در حدود 2500 سال قبل از میلاد مسیح شهرهایی مانند «موهنجودارو» و «هاراپا» در کنار رودخانه سند بوجود میآیند. در حدود 1500 سال قبل از میلاد مسیح شهرهایی در دره زرد ساخته میشوند. شهرهای یونان و روم جدیدتر هستند و به 300 تا 400 سال قبل از میلاد مسیح باز میگردند. در نیم کره غربی در قاره آمریکا بین 300 سال قبل از میلاد مسیح تا 300 سال بعد از میلاد در تمدن ما یا شهرهایی بوجود میآیند که به دلایل نامعلوم از بین میروند.
وجه تمایز سکونت گاه شهری از نظر گوردون چایلد
- پیدایش تمایز متحصصین تمام وقت مانند روسا ، روحانیون ، نویسندگان و کارکنان حمل و نقل. این متخصصین خدمات خود را در مقابل مواد غذایی که کشاورزان تولید میکردند ارائه میدادند. در شهرهای باستانی جذب بین النهرین روحانیون غذا ، مسکن و پوشش خود را از طریق خراج تامین میکردند. این خراج یا نوعی مالیات توسط مدیران معابد از کشاوران و روستائیان تامین میشد. شهرهای اولیه جمعیت کمی را در خود جای میدادند چون تکنولوژی کشاورزی هنوز نمیتوانست تولید مازاد زیادی داشته باشد . عده کمی از تولید مواد غذایی رها شده بودند.
- خصلت دیگری که چایلد به آن اشاره میکند تراکم بیشتر جمعیت در مناطق شهری است که نسبت به جمعیت دهات نوسنگی به مراتب بیشتر است. چون افراد شهرنشین برای تولید مواد غذایی به زمینهای وسیع نیاز ندارند. جمعیت شهرهای سومر در حدود 7000 تا 20000 نفر بوده است و اروک جمعیتی در حدود 50000 نفر داشته است و مساحت آن در حدود 1100 ایکر بوده است.
- منوط به شکل جالب توجهی در شهرهای اولیه توسط هنرمندان که تخصصی کار میکردند خلق شده است، پیدایش خط و مفهوم اعداد در اولین شهرهای جهان پدید میآید. در ابتدا کارکرد اصلی خط و اعداد ثبت میزان مواد غذایی ذخیره شده ، احشام یا نقل و انتقال زمین بوده است. بناها عظیم و با شکوه که نمایشگر تولید مازاد جامعه بودند در شهرها ساخته میشوند.
- اشکال ابتدایی ریاضیات و نجوم توسط بخشی از جمعیت که با سواد بودهاند بوجود میآید. محاسبه زمان با استفاده نجوم شکل میگیرد و حتی سومریها از این طریق زمان آبیاری مزارع خود را تعیین میکردند. معابد سومری با معماری جالب توجه آن ، بدون دانش ریاضی نمیتوانسته ساخته شود.
- تجارت خارجی به علت وجود تولید مازاد پدید میآید و حتی در شهرهای اولیه هم وجود داشته و با اهمیت بوده است، که نمایشگر وابستگی متقابل جوامع به یکدیگر ، فراتر از روابط محلی میباشد. مثلا چوب و سنگ در سومر کمیاب بوده و اغلب از طریق تجارت تامین میشده است.
- جامعهای با ساخت طبقاتی در اثر توزیع نا برابر منابع و فعالیتهای تخصصی پدید میآید. برگزیدگان کارکردهای مهمی را در جامعه عهدهدار بودند، اغلب دینی ، سیاسی و نظامی. شیوه زندگی آنها تفاوت آشکاری با روستائیان کشاورز داشت. جواهرات ، اشیا خانگی ، آلات موسیقی و دیگر اشیایی که در مقبرههای سلطنتی اور کشف شده نمایشگر سطح بالای زیباشناسی و تکنیکی این فرهنگ است، و نیز نمایشگر زندگی مرفه برگزیدگان است.
اولین تشکل شهری
اولین شهرهای جهان دیوار نداشتند. بنایی که شاید بتوان آن را دژ یا قلعه گفت محل سکونت حاکم یا پادشاه بود که معمولا نوعی معبد هم در کنار آن دیده میشود. این حاکم اولیه مقم روحانی نیز داشته است. در این حاکم اولیه شکلی از قدرت معنوی و مقدس در کنار نیروی بدنی قوی با یکدیگر آمیخته شده بود؛ کسی که میتوانست بر محدودیتهای طبیعی غلبه کند. بنابراین در اولین شهرهای جهان نخستین شکل حکومت و سیاست نیز در غالب یک چنین شخصیتی ظاهر میشود. دژ اولیه به تدریج مجللتر میشود، بطوری نمایشگر قدرت سمبولیک حاکم است و در اطراف این مجموعه دژ و معبد دیواری کشیده میشود و شهرها در اطراف این هسته اصلی ساخته میشوند.
اولین شهرهای جهان در مناطقی ساخته میشوند که نه تنها از حاصلحخیز و پر آب هستند بلکه از نظر جغرافیایی حاصلخیز و پرآب هستند بلکه از نظر تردد و حمل نقل نیز در موقعیت خوبی قرار دارند. شهر برخلاف روستا متشکل از اقوام گوناگون است؛ مکانی است که تبادل فرهنگی گوناگون ممکن میگردد و یکپارچگی ذهنی ضعیف میشود. و به تدریج شخصیتهای متفاوت در شهر شکل میگیرند. برخورد فرهنگها نقش عمدهای در توسعه و پیشرفت تکنولوژی و دانش و توسعه تمدن بشر داشته است.
منبع:دانشنامه
حالا اگه حال کردی نظر بده.
محسن سلیمی امان آباد